Konosament

Konosament (B/L) halkara söwdasynda we logistikasynda möhüm resminamadyr. Ol daşaýjy ýa-da onuň agenti tarapyndan harytlaryň kabul edilendigini ýa-da gämi ýüklenendiginiň subutnamasy hökmünde berilýär. B/L harytlaryň çeki, daşamak şertnamasy we eýeçilik resminamasy hökmünde hyzmat edýär.

Ýük kagyzynyň funksiýalary

Harytlaryň kabul edilmegi: B/L daşaýjynyň ýükleri iberijiden alandygyny tassyklaýan çek hökmünde hereket edýär. Onda harytlaryň görnüşi, mukdary we ýagdaýy jikme-jik görkezilýär.

Daşamak şertnamasynyň subutnamasy: B/L ýük daşaýjy bilen daşaýjynyň arasyndaky şertnamanyň subutnamasydyr. Onda daşamagyň şertleri we düzgünleri, şol sanda ugry, ulag görnüşi we ýük daşamak tölegleri görkezilýär.

Eýeçilik resminamasy: B/L eýeçilik resminamasydyr, ýagny ol harytlaryň eýeçiligini görkezýär. B/L-iň eýesiniň harytlaryň barmaly portunda eýeçilige geçmegine hukugy bar. Bu aýratynlyk B/L-iň söwdalaşyp we başga birine geçirilmegine mümkinçilik berýär.

Ýük kagyzynyň görnüşleri

Harytlaryň ýüklenip-ýüklenmändigine esaslanyp:

Gämide iberildi (B/L): Harytlar gämä ýüklenilenden soň berilýär. Ol "Gämide iberildi" diýen jümläni we ýüklenýän senesini öz içine alýar.

Iberiş üçin kabul edilen B/L: Harytlar daşaýjy tarapyndan kabul edilende, ýöne heniz gämi ýüklenmedik mahaly berilýär. Bu görnüşli B/L, aýratyn rugsat berilmedik bolsa, akkreditiw boýunça kabul edilmeýär.

Bölmeleriň ýa-da Bellikleriň Barlygyna esaslanyp:

Arassa B/L: Harytlarda ýa-da gaplamada kemçilikleri görkezýän hiç hili şert ýa-da bellik ýok AB/L. Bu harytlaryň ýüklenilende gowy tertipde we ýagdaýda bolandygyny tassyklaýar.

Nasazlykly B/L: Harytlarda ýa-da gaplamada kemçilikleri görkezýän maddalary ýa-da bellikleri öz içine alýan AB/L, mysal üçin, "zeper ýeten gaplama" ýa-da "çygly harytlar". Banklar adatça nasazlykly B/L-leri kabul etmeýärler.

Alyjynyň adyna esaslanyp:

Göni B/L: Alyjynyň adyny görkezýän AB/L. Harytlar diňe görkezilen alyjynyň ýanyna eltip berlip bilner we başga birine geçirilip bilinmez.

Daşaýjy B/L: AB/L, onda girew eýesiniň ady görkezilmeýär. B/L eýesiniň harytlary öz eýeçiligine almaga hukugy bar. Bu görnüş ýokary töwekgelçilik sebäpli seýrek ulanylýar.

Sargyt B/L: Alyjy meýdanynda “Sargyt etmek üçin” ýa-da “Sargyt etmek üçin…” diýlip ýazylan AB/L. Ol gepleşik arkaly geçirilýär we tassyklama arkaly geçirilip bilner. Bu halkara söwdasynda iň köp ulanylýan görnüşdir.

Ýük kagyzynyň ähmiýeti

Halkara söwdasynda: Satyjy üçin harytlaryň eltilmegini subut etmek we alyjy üçin harytlary öz eýeçiligine almak üçin töleg kagyzy möhüm resminamadyr. Banklar tarapyndan akkreditiw boýunça töleg üçin köplenç talap edilýär.

Logistikada: B/L ýük daşaýjy bilen daşaýjynyň arasyndaky şertnama bolup hyzmat edýär we olaryň hukuklaryny we borçlaryny kesgitleýär. Şeýle hem, ol daşamagy, ätiýaçlandyryş talaplaryny we logistika bilen baglanyşykly beýleki işleri guramak üçin ulanylýar.

Ýük kagyzynyň berilmegi we geçirilmegi

Beriliş: B/L harytlar gämi ýüklenenden soň daşaýjy ýa-da onuň agenti tarapyndan berilýär. Adatça ýük daşaýjy B/L-iň berilmegini soraýar.

Geçiriş: B/L, esasanam sargyt B/L-leri üçin, tassyklama arkaly geçirilip bilner. Halkara söwdasynda satyjy adatça B/L-ni banka berýär, soňra bank resminamalary barlandan soň ony satyn alýana ýa-da satyn alýanyň bankyna iberýär.

Bellik edilmeli esasy nokatlar

B/L senesi: B/L-de iberilýän sene akkreditiwiň talaplaryna laýyk gelmelidir; başga ýagdaýda, bank tölegi ret edip biler.

Arassa B/L: Eger akkreditiwde ýalňyş B/L-e aýratyn rugsat berilmeýän bolsa, B/L arassa bolmalydyr.

Tassyklama: Gepleşik geçirilýän B/L üçin harytlaryň adyny geçirmek üçin degişli tassyklama zerurdyr.